ORGANİK TARIM konusunda FARKINDALIK!

 10 Şubat 2009

TOPLUMSAL PROJELERİN OLUŞTURULMASI

“DRAGON DREAMING”

 (2-5 Şubat 2009 tarihleri arasında ODTÜ KKM’de düzenlenen John Croft’ın eğitici olarak katıldığı “Workshop on Planning for Sustainability” adlı atölye çalıştayında sunulan “Dragon Dreaming” sürecini özetlenmektedir. GAIA listesi: gaia-turkey@googlegroups.com (Ali Gökmen ve İnci Gökmen)

 Çalıştayda sürdürülebilir toplum oluşturma ve bilgi paylaşımını sağlamak için “GAIA-Türkiye” mail grubu kurulmuştur.

 GAIA Prensipleri

1. Kişisel gelişim – kişinin iyileşmesi ve yetkinleşmesine katkıda bulunmak

2. Toplum oluşturma – ait olduğunuz toplumun gelişimine katkıda bulunmak

3. Dünyaya hizmet – dünyadaki tüm yaşamın gelişimine ve iyiliğine katkıda bulunmak  

Iletişim Protokolü (Şiddetsiz İletişim)

1. Aktif dinlemek

2. Dürüstçe ifade etmek ve duygudaşlıkla  iletişim (empati kurma)

3. Kendimize ve karşımızdakine şevkat duymak

4. Yargısız gözlem

5. Duyguların ifadesi

6. İhtiyaçların ifadesi

7. Istek/rica

8. Bir önceki toplantıya gelmeyenler, o toplantıda alınan kararları kabul ederler.

 “DRAGON DREAMING” SÜRECİ

 1. Hayallerin paylaşımı (iki yılın sonunda ne başarmayı istiyoruz)

 Bir daire şeklinde oturulur. Katılımcılar proje ile ilgili hayallerini sıra ile ifade ederler. Yazıcı her hayalin özünü ve bunu dile getiren kişinin isminin baş harflerini alt alta kayıt eder. Birkaç tur yapılır. Yeni bir fikir çıkmayana kadar devam edilir. Gruba yeni katılımlar olduğunda hayallerin paylaşımı tekrarlanır. Önceden katılanlar varsa yeni katkılarını söyleyebilirler. Katılımcılar başkalarının hayallerine “hayır” diyemezler.

2. Planlama (Projenin 100 % gerçekleşmesi için yapılması gereken işler)

 Herkese üçer adet sarı yapışan etiketlerden (post-it) verilir ve bunlara projenin gerçekleşmesine katkıda bulunacak üç iş (task) yazmaları istenir. Bunları 6-8 kolon halinde enine kağıda yapıştırırlar. Katılımcılar benzer işleri alt alta taşırlar. Yer değiştirme işleminin yapılabilmesi için değişikliği önerenin ve ilk öneriyi yapanın uzlaşması gerekir. Bu işlem bitince her kolon için öz, basit, başarılabilecek eyleme yönelik bir amaç cümlesi belirlenir ve başlık olarak kolon başına yazılır. (Örnek: Yerel projeleri yönetecek, kolaylaştıracak, Dragon Dreaming (DD) eğitimi verecek eğitimcileri eğitmek)  Herkese üç adet yapışkan yuvarlak etiket verilir ve bunlar 1+1+1 veya 1+2 şeklinde amaç cümlelerinin altına yapıştırılır. İşlem tamamlanınca noktalar sayılır, en çok puan alan veya yakın puan alan amaçlar belirlenir.

 En çok oy alan alanların içeriğinden projenin ana hedefi (vizyon) yazılır. Bir ana hedef cümlesi yazılıp duvara yapıştırılır. Bu cümle grup tarafından;

a) kısaltılabilir,

b) varsa eksikliklikleri tamamlanabilir,

c) veya daha ilham verici hale getirmek üzere değişitirilebilir.

 Ana hedef cümlesi mükemmel olmayabilir, ama o anda yazılan en iyi cümledir ve  sene sonunda ulaşılmak istenen hedefi ifade eder.

3. Güç-Alanı Analizi (Force Field Analysis)

 Kolaylaştırıcı, projenin amacı (vizyon) doğrultusunda karşılaşılacak kuvvetli noktalar, firsatlar ile zayıf noktalar ile tehditlerin belirlenmesini katılımcılardan ister.

 

Fırsatlar ve kuvvetli noktalar etiketlere yazılarak kağıdın 0 ile +10 arasında kalan bölgesine yapıştırılır. +10 en kuvvetli, 0 ise nötür olan değerlendirmeyi gösterir. Olumsuz olan zayıf noktalar ve tehditler 0 ile -10 arasında bir yere yapıştırılır. Kolaylaştırıcı katılımcılardan etiketlerden ilgili olanları aynı hat üzerinde gruplandırmalarını ister. Ancak bu işlem yapılırken etiketin yatay konumdaki değerinin değiştirilmemesi gereklidir.

Etiketlerin sahip olduğu değerler toplanarak projenin ortalama değeri bulunur. Örneğin, +5 ortalama değeri projenin olumlu yönlerinin kuvvetli olduğunu, -2 değeri olumsuz yönlerinin daha ağırlıklı olduğunu göstermektedir. Kolaylaştırıcı projenin olumlu başlaması için katılımcılardan etiket değerlerini daha olumlu yapacak şekilde değiştirmelerini ister. Bu değişikliği yapmak isteyenin ilk yerleştirmeyi yapan katılımcı ile uzlaşması istenir. Etiketin yerini değiştiren katılımcı ilk ve son değerleri ve ismini etiket üzerine yazar. Bu sırada + olanlar daha yüksek değerlere, - olanlar + değerlere çıkabilir. Bundan sonra da tekrar genel bir değerlendirme yapılır.

 4. Örümcekağı (Karabirrdt)

 Katılımcıların projenin amacı ile kuvvetli ve zayıf taraflarını belirledikten sonra yapılacak işleri belirlemek üzere toplanırlar. Bir tahtanın veya duvarın önünde yarım ay oluşturacak şekilde oturulur. Seçilecek kolaylaştırıcı süreci yönetir. Tahtaya A1 veya A2 büyüklüğünde bir kağıt asılır ve çalışma bu kağıt üzerinde yürütülür.  Kolaylaştırıcı daha önceki süreçte belirlenen amaçlardan gerçekleşmesi en olası işleri (task) tanımlamalarını ister. Yapılacak işler mantıksal ve ardışık olarak sıralanır. Diğer yapılacak eylemlerle birlikte belirlenen hedefe ulaşmak için kullanılır.

Yapılacak işler dört alana göre sınıflandırılır:

1. Hayaller – proje için hayallerin ifadesi,

2.Planlama – sürecin planlaması, stratejilerin oluşturulması ve denenemesi,

3. Yapmak – kendini adayarak iş yapmak

4. Kutlamak – geri besleme ile öğrenme, kendini geliştirme ve başarıyı kutlama

 Katılımcılar belirlenen işleri bu dört alandan hangisi ile ilişkili olduğuna karar verir. Eğer işin alanı tam olarak belirlenemezse birden fazla alanla ilişkili olduğu yazılabilir. Dengeli bir projede dört alanın dağılımları eşite yakın olur. Eğer işlerin dağılımı dengesiz ise yeni işlerin tanımlanması ile dengelenir. 1 nolu alanda çok iş tanımlaması hayalcilerin, 2 numaralı alanda işlerin yoğunluğu ise plancıların çok olduğunu gösterir. Hayalciler yeni fikirlerin oluşmasına katkı verirken, plancılar sorun ve güçlüklerin tanımlanmasında etkilidirler. Uygulamacılar, iş yapıldığında mutlu olurlar. Kutlamacılar ise eğlenmek isterler. Uygulamacılarla hayalciler, kutlamacılarla plancılar aralarında sorun yaşayabilirler. Başarılı bir proje için bu dört çeşit insana da ihtiyaç vardır. Dört özelliği birden taşıyan insanlar genellikle nadir bulunur. Böyle insanlar varsa, projeye davet edilmesinde yarar vardır. Bu yöntem toplululuğun birbiriyle çatışmaya girmeden projeyi başarılı bir şekilde yürütmesine yardımcı olmaktadır.

 Toplumsal proje geliştirmenin dört aşaması: hayal kurmak, planlama, yapmak ve kutlamak.

 `Dragon Dreaming” sürecinde yer alan iş (task) üç aşamada gerçekleşir. Proje geliştirme sürecindeki dört alan ve bunların içindeki üç aşamalı süreç ile toplam 12 alan oluşmaktadır:

 İlk Çeyrek: Hayal kurma süreçleri:

1. Proje ekibinin uyarılması, farkındalığın artırılması (stimulus)

2. Proje ekibinin yapma isteği oluşturulması (threshold)

3. Proje için bilgi toplama (action)

 İkinci çeyrek: Planlama süreçleri:

4. Projenin alternatiflerini oluşturma (stimulus)

5. Proje stratejilerinin planlaması (threshold)

6. Stratejik tasarımın test edilmesi ve denenmesi (action)

 Üçüncü çeyrek: Yapma süreçleri:

7. Uzlaşılan planın uygulanması (stimulus)

8. Sürecin yönetimi (threshold)

9. Sürecin seyrinin planlandığı gibi yapıldığının izlenmesi (action)

 Dördüncü çeyrek: Kutlama süreçleri

10. Proje ekibinin yeni beceriler edinmesi (stimulus)

11. Bireylerin elde ettiği sonuçlar (threshold)

12. Buradan nereye gidileceğinin belirlenmesi (action)

 

 Örümcekağı (Karabirrdt) çalışması için A1 veya A2 boyutunda bir kağıt duvara dikey olarak yerleştirilir. Kağıt yatay çizgilerle dörde bölünür. En yukarıdaki kısım hayal kurma, sonra planlama, yapma ve en altta da kutlama bölümleri ayrılır. Önceki aşamada oluşturulan işler (task) yukarıdan başlanarak ilgili bölümlere yuvarlaklar çizilerek yerleştirilir ve işin ismi yanına yazılır. İlk iş başlangıç, son iş bitiş olarak belirlenir. Kolaylaştırıcı işlerin bölümler arasında eşit ağırlıklı dağılıma dikkat çeker. Eğer dengesizlik varsa, eksik olan yeni işleri önerilmesine yardımcı olabilir.

 Tablodaki işlere yukarıdan başlayarak numara verilir. Tüm numaralar verildikten sonra yeni bir iş ilave edilmesi gerekirse 2a gibi isim verilebilir. Eğer bir iş çıkıyorsa bu iş kutlama olarak tanımlanabilir. Sonra bu işler birbiriyle bağlanır. Her işin en az bir giriş bir çıkışı olmalıdır.

 Başlanmamış işlere ait dairelerin içi boştur, başlayanlar taranır, tamamlananlar karalanır. Her numaranın yanına bu işle ilgili kişilerin isim ve soyadlarının baş harfleri yazılır. Eğer bir kişi o işi kolayca yapabiliyorsa isminin baş harfleri yeşil kalemle, yapmaktan çekiniyorsa kırmızı kalemle, yapabilir ama sıkıcı buluyorsa siyah kalemle yazılır. En uzun yol kritik yoldur. Kişi, kaynak, para artırılarak bu yolu kısaltmak olasıdır.

 5. Projenin tamamlanması için gereken zaman ve projenin bütçesi

 Bir işe talip olanlar o işin ne kadar zamanda ve ne kadar bütçe ile bitirilebileceğini belirlerler. En uzun yolun bitiş zamanı projenin bitiş zamanıdır. Projenin bütçesi tüm işler için belirlenen paranın toplamıdır.

 Projenin zamanlaması işlerin başlangıç ve bitiş zamanlarını Gantt çizelgesi üzerine işaretlenmesi ile yapılabilir (Microsoft Visio veya benzeri proje geliştirme programları).

   6. Projedeki ilerlemelerin izlenmesi

 Projenin amaç ve hedefleri birlikte gözden geçirilir ve bu hedeflere ulaşıldığının nasıl anlaşılacağı sorulur. Bununla ilgili bir beyin fırtınası yapılır ve göstergeler alt alta yazılır. Bu göstergeler:

1. Herhangi bir faaliyetin tamamlanmasından,

2. Faaaliyetle ilgili yazılanlardan,

3. Başkasının derleyip bize verdiği bilgilerden,

4.Derlenecek bir yol bulunmadığı durumda bir öğrencinin tezi kapsamında yapılacak çalışmalardan ortaya çıkabilir.

Bu süreçte çıkan kararları herkesin uyması beklenir. Burada kararlaştırılanların izlenmesi her günkü etkinliklerin gözlenmesiyle yapılır. Bir planın takibinde en belirleyici parametre paranın ne kolaylıkta aktığının izlenmesidir. Para akışında sorun varsa bazı işlerde ufak değişikliklere ihtiyaç vardır.

 Her iş tamamlandığında bir kutlama yapılmalıdır.